Phố huyện

Con đường nhỏ mờ trong sương trắng
Núi lim dim bên giấc mái nhà
Mây nặng nhọc chở buồn đi xa lắm
Chim khách kêu em gái ngóng người xa
Có chú sóc nâu chiều lẻ bạn
m âm kêu trong bọng cây già
Tiếng lá rơi giật mình ngoảnh lại
Chùm rễ đa hồn phố buông xoà
Có chú bé con đi theo mẹ
Qua phố đếm xem phố mấy nhà
Bà mẹ còng lưng gùi muối nặng
Đếm bước chân về núi mờ xa…
Lời bình của Tư Mã Quang:
Mở đầu là con đường – con đường chiều mờ trắng hơi sương dẫn ta về phố huyện. Sẽ rất hiếm người được thở, được xông trong cái hơi sương đùng đục trắng này nếu chưa được sống một lần trong vùng chợ Rã – Ba Bể, nơi những dãy Phia-bi-a, Phia-bi-oóc cao chạm đỉnh trời. Sương trắng chỉ có ở vùng núi đá cao và thường lan toả về chiều. Sương phủ nhoà và ru núi ngủ. Núi lim dim bên giấc mái nhà. Người ta nói giấc mộng, giấc trưa, giấc khuya ngày, giấc say, giấc tỉnh…riêng Dương Thuấn nói giấc mái nhà. Thì ra những nếp nhà ở vùng núi cao Ba Bể thường chìm trong những giấc mơ riêng của mình. Núi thì đã đành, lúc nào cũng lim dim. Đến lượt những mái nhà sàn cũng nép vào cái lim dim của núi mà thiếp ngủ.
Mặt đất im ắng như thế. Cả núi, cả con đường, cả nếp nhà đều lim dim ngủ, thì bầu trời làm sao không buồn. Đến những đám mây chiều cũng nặng nhọc. Nỗi buồn từ mặt đất bốc lên, vón kết lại để cho mây nặng nhọc chở buồn đi xa lắm. Đi đâu? Cái phương xa kia có thể là những cánh đồng vui châu thổ sông Hồng, sông Cửu Long, có thể là chốn thị thành đông đúc phồn hoa. Cái phương xa ấy cũng là nơi có người xa để cô em gái ngóng chờ khắc khoải khi chợt nghe tiếng của con chim khách?
Cảnh chiều phố huyện thật u tịch, buồn đến nao lòng. Không thấy hàng quán, không thấy hàng mua kẻ bán. Ngay đến chú sóc nâu cũng cô đơn, lẻ bạn. Có chú sóc nâu chiều lẻ bạn. m âm kêu trong bọng cây già. Chao ơi, đến muông thú cũng thèm sự xẻ chia, khát tình bầu bạn. Câu thơ đẩy cái tĩnh lặng, cái u tịch đến sự ngưng đọng, đông kết, tưởng như ta đang sống trong không khí liêu trai.
Ai đó? Cái gì chờ ta đó? Ô, thì ra chỉ là một gốc đa già cổ thụ với chum rễ đa hồn phố buông xoà. Thì ra đi đâu cũng không vượt khỏi bong đa, giếng nước, sân đình. Thì ra quán xá, nhà cửa, đường phố đâu dễ che khuất được chum rễ đa cổ thụ, cõi tâm linh của người Việt, linh hồn của đất đai.
Và sau cái chum rễ đa hồn phố ấy, cái phố huyện hiu hắt kia cũng hiện ra những bóng người
Có chú bé con đi theo mẹ
Qua phố đếm xem phố mấy nhà
Bà mẹ còng lưng gùi muối nặng
Đếm bước chân về núi mờ xa…
Hai câu kết khiến cả bài thơ trĩu nặng. Mới thấy thêm thương cái phố huyện miền núi thời bao cấp. Chỉ có phố huyện mới có muối – một cửa hàng muối mậu dịch tồn tại như một địa chỉ từ thiện hơn là một cơ sở kinh doanh. Và cái gùi muối nặng trên tấm lưng còng của người mẹ sao mặn mòi và xa xót, nó vừa như đè trĩu lòng ta, vừa đọng lại, kết tinh trong ta một tình yêu quê hương,xứ sở.
Bây giờ Chợ Rã đã khác xa rồi. Cái phố huyện Chợ Rã đã nhộn nhịp tấp nập lắm rồi. Nền kinh tế thị trường đã ùa đến từng xóm bản. Muối, gạo, vải, đường, tivi, cát sét, xe máy đã gõ cửa từng nhà. Và, thắng cảnh Ba Bể, như nàng tiên ngủ trong rừng, đã thức dậy, phô bày vẻ thần tiên của mình với du khách, những người xa của em gái Tày đến từ các châu lục. Tương lai, sẽ có một thị trấn to đẹp với những khách sạn sang trọng, những khu vui chơi giải trí đầy hấp để đón các du khách đến với hồ Ba Bể, động Puông, thác Đầu Đẳng…
Chính vì thế, đọc những câu thơ trên càng thấy thương nhớ và thêm yêu cái phố huyện miền núi ngày xưa.
Dương Thuấn – Tuần Du lịch – Số 38(90) 20 -27/9/1999

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *