Buôn Ma Thuột hay Buôn Mê Thuột?

Lâu nay, trên các phương tiện thông tin đại chúng, trong lời các bài hát, trên các nhãn hiệu sản phẩm. Chúng ta vẫn thấy thành phố cao nguyên thủ phủ của tỉnh Đắc Lắc được gọi một cách không được thống nhất: Có lúc Buôn Ma Thuột có lúc là Ban Mê Thuột, rồi lại có lúc là Buôn Ma Thuột, có lúc là Ban Mê Thuột, rồi lại có lúc là Ban Mê, Buôn Mê. Vậy gọi như thế nào cho hợp lý nhất? Có thể thấy Ban Mê và Buôn Mê chỉ là cách gọi ngắn gọn từ Ban Mê Thuột và Buôn Mê Thuột, vì thế chúng ta sẽ chỉ tập trung tìm hiểu ba cụm từ còn lại. Đồng bào một số dân tộc ở miền Bắc gọi là bản, như Bản Lác, Bản Dốc, Mê, Hay mè có nghĩa là mẹ. Như vậy nếu gọi là Ban Mê Thuột thì có thể được hiểu là Bản Mẹ Thuột đọc chệch đi mà thành. Còn đồng bà Ê đê dùng Buôn để gọi làng, thí dụ như Buôn Ko sia, Buôn Đông. Lật lại lịch sử, chúng ta thấy từ cuối thế kỷ 19 thực dân Pháp đã tìm cách cai quản cao nguyên. Đầu tiên người Pháp thu phục được tù trưởng Khunjunob ở Buôn Đôn và đặt thủ phủ tại đó. Nhận thấy vị trí chiến lược của Buôn Ama Y Thuột, người Pháp lại ra sức mua chuộc, dụ dỗ vị tù trưởng của buôn này và đến năm 1904 thì rời thủ phủ từ Buôn Đôn về Buôn Ama Y Thuột. Người Ê Đê khi tôn trọng ai thường gọi người đó theo tên con, ghép thêm từ Ama bố ở trước, thí dụ như họ đã gọi anh hùng N’Trang Lơng là Ama Trang Lơng bố của cô Trang, vì ông có người con gái đầu tên là Trang, hay Ama Tuynh bố của anh Tuynh. Có thể hiểu Buôn Ama Y Thuột có nghĩa là Buôn của người tù trưởng là bố của anh Y Thuột, lâu dần được gọi ngắn gọn thành Buôn Ma Thuột. Như vậy xét về mặt lịch sử thì cách gọi Buôn Ma Thuột dường như có lý hơn, vì đó là cách gọi thuần theo lối của người Ê đê. Gọi theo lối của dân tộc Thái miền Bắc là Ban Mê Thuột thì có lẽ không có căn cứ lịch sử, bởi sự hình thành và phát triển của thành phố, tỉnh lỵ Đăk Lăk này diễn ra ngay trên vùng đất có nhiều người Ê đê sinh sống.
P.V-Du Lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm (24(128))2000

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *